Çocuklarda diş çürüğü nasıl önlenir? Flor, fissür örtücü ve beslenme

Çocuk dişleri neden kolay çürür?

Süt dişlerinin minesi kalıcı dişlerden daha ince ve daha az minerallidir; çürük hızlı ilerler ve kısa sürede sinire ulaşır. Çocuklar sık atıştırır, fırçalama becerileri 7–8 yaşına kadar yetersizdir ve gece ağızda kalan süt/mama uzun süre asit üretir. Sonuç: Türkiye'de 5 yaş çocukların büyük bölümünde en az bir çürük diş vardır — ve neredeyse tamamı önlenebilir.

Erken çocukluk (biberon) çürüğü

Gece uykuda biberonla süt, meyve suyu ya da şekerli içecek vermek, sık ve uzun gece emzirmeleri (diş çıktıktan sonra), emziği bala/şekere batırmak ön üst dişlerde hızla yayılan çürüklere yol açar. Önlem: 12. aydan sonra gece biberonunu bırakmak ya da yalnızca su vermek; gece emzirme sonrası dişleri temiz bezle silmek; bardağa 12–15 ayda geçmek.

Yaşa göre koruma takvimi

Flor vernik nedir?

Dişlerin üzerine fırçayla sürülen yoğun florürlü, dakikalar içinde sertleşen bir katmandır. Mineyi asitlere karşı güçlendirir ve başlangıç çürüklerini (beyaz lekeleri) durdurabilir. Uygulama 2–3 dakika sürer, ağrısızdır, 6 ayda bir (yüksek riskte 3 ayda bir) tekrarlanır. Uygulamadan sonra 2–4 saat sert yiyecek ve fırçalama yapılmaz.

Fissür örtücü nedir?

Azı dişlerinin çiğneyici yüzündeki derin oluklar (fissürler) fırça kılının giremeyeceği kadar dardır ve çocuk çürüklerinin büyük bölümü buradan başlar. Fissür örtücü, bu olukları dolduran akışkan, kesim gerektirmeyen, ağrısız bir koruyucu dolgudur. En uygun zaman dişin sürmesini izleyen ilk 6–12 aydır: 6 yaş azıları için 6–7, 12 yaş azıları için 11–13 yaş. Kontrollerde bütünlüğü izlenir, aşınırsa tamamlanır.

Beslenme: miktar değil sıklık

Her şekerli tüketimden sonra ağız ortamı yaklaşık 20–30 dakika asidik kalır. Günde bir kez yenen çikolata, gün boyu yudumlanan meyve suyundan çok daha az zararlıdır. Kurallar: tatlıyı ana öğünle birlikte ver, ara öğünde peynir-fındık-sebze tercih et, öğün aralarında yalnız su, yapışkan şekerlemeler (jelibon, kuru meyve) yerine sert meyve. Çocuk sütü, meyveli yoğurt ve "meyve suyu"nun da şeker kaynağı olduğunu unutmayın.

Süt dişi çürüğü neden tedavi edilir?

Süt azıları 10–12 yaşına kadar ağızda kalır. Tedavi edilmeyen çürük ağrı, apse, çiğneme ve konuşma güçlüğü, uykusuzluk ve okul devamsızlığı yapar; erken kaybedilen süt dişi altındaki kalıcı dişin yer bulmasını engeller ve çapraşıklığa yol açar. Apse, altta gelişen kalıcı dişte mine bozukluğu bırakabilir. Ayrıntı: Çocuk diş hekimliği, Çocukta ilk diş muayenesi.

Kontrol listesi

• Günde 2 kez, 2 dakika, florürlü macunla, ebeveyn kontrolünde fırçalama (8 yaşına kadar)
• Gece son fırçalamadan sonra su dışında hiçbir şey yok
• Şekerli yiyecek/içecek günde en fazla 1–2 kez, öğünle birlikte
• 6 ayda bir kontrol + flor vernik; azılar sürünce fissür örtücü
• Emzik/kaşığı ebeveynin ağzına sokmamak (çürük bakterisi bulaşır)