Dişler neden sararır? Renklenme türleri ve her birinin çözümü

Dişin doğal rengi

Diş beyaz değil, hafif sarımsı-fildişi tondadır: dış mine tabakası yarı saydamdır, rengi büyük ölçüde altındaki sarı dentin belirler. Kişiden kişiye, hatta aynı ağızda dişten dişe (köpek dişleri daha koyu) ton değişir. "Kar beyazı" doğal bir renk değildir; hedef, yüz ve göz akıyla uyumlu, doğal bir açıklıktır.

1. Dış kaynaklı (yüzeysel) renklenmeler

Çay, kahve, kırmızı şarap, kola, koyu meyveler, sigara ve bazı gargaralar (klorheksidin) mine yüzeyindeki plak ve pelikıla tutunur. Fırçalamayla tam çıkmaz; klinikte diş taşı temizliği ve cila ile büyük ölçüde giderilir. Beyazlatıcı macunlar hafif yüzey lekelerinde işe yarar, dişin kendi rengini açmaz; aşındırıcı olanlar sık kullanımda mineye zarar verir.

2. Yaşa bağlı koyulaşma

Zamanla mine incelir ve dentin kalınlaşıp koyulaşır; dişler daha sarı ve daha az parlak görünür. Bu, en sık beyazlatma nedenidir ve hekim kontrolünde beyazlatma iyi yanıt verir. Ayrıntı: Diş beyazlatma ve Beyazlatma ne kadar kalıcı?

3. İç (intrinsik) renklenmeler

• Tetrasiklin: Çocuklukta (ya da hamilelikte anne tarafından) kullanılan bazı antibiyotikler dişte gri-kahverengi bantlar bırakır. Beyazlatmaya sınırlı yanıt; belirgin olgularda lamina ya da kaplama.
• Florozis: Diş gelişimi sırasında aşırı florür; beyaz-tebeşirimsi lekeler, ileri derecede kahverengi çukurcuklar. Hafif olgularda mikroabrazyon ve rezin infiltrasyon, orta olgularda beyazlatma + kompozit, ileri olgularda lamina.
• Tek dişte koyulaşma: Travma ya da kanal tedavisi sonrası. Kanal tedavili dişte iç beyazlatma (dişin içine ajan yerleştirme) çoğu zaman etkilidir; olmazsa lamina/kaplama.
• Gelişimsel mine defektleri (MIH, amelogenezis imperfekta): Çocuk diş hekimi ve estetik değerlendirmesi; koruyucu restorasyonlar.
• Eski dolgu ve amalgam: Diş dokusunu gri gösterir; restorasyon yenilenir.

Hangi çözüm, hangi durumda?

Yaygın yanlışlar

• Karbonat, limon, çilek, kömür: Asit ve aşındırıcılar mineyi inceltir; kısa vadede parlak, uzun vadede daha sarı ve hassas dişler.
• Beyazlatma bantları/ kalemleri: Düşük dozda peroksit; hafif etki, diş eti tahrişi ve eşit olmayan sonuç riski. Hekim kontrolünde ev tipi beyazlatma daha öngörülebilirdir.
• Dolgular da beyazlar sanmak: Beyazlatma yalnızca doğal dişi açar; ön bölgedeki dolgu ve kaplamalar sonradan uyumlanır.

Sararmayı yavaşlatmak

Koyu içecekleri pipetle ve yemeklerle birlikte tüketmek, ardından su ile çalkalamak, sigara içmemek, günde iki kez florürlü macunla fırçalamak, 6 ayda bir cila. Mine aşınmasına yol açan reflü ve diş sıkma varsa tedavi edilmesi rengin korunmasına da yardımcı olur.