Diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi? Ne sıklıkla yaptırılmalı?

Diş taşı nedir, neden oluşur?

Dişlerin üzerinde her gün bakteri plağı adı verilen yumuşak bir tabaka oluşur. Fırça ve diş ipiyle uzaklaştırılmayan plak, tükürükteki minerallerle 24–72 saat içinde sertleşmeye başlar ve diş taşına (tartar, calculus) dönüşür. Taş, pürüzlü yüzeyiyle yeni plağın tutunmasını kolaylaştırır; diş etini tahriş eder, kanamaya, çekilmeye ve zamanla dişi tutan kemiğin erimesine (periodontitis) yol açar. Fırçayla çıkarılamaz; ancak klinikte temizlenir.

Temizlik dişe zarar verir mi?

Ultrasonik cihaz, titreşimle taşı kırar ve suyla uzaklaştırır; el aletleri kalan pürüzleri düzeltir. Bu aletler sert diş taşını kaldıracak ama mineye zarar vermeyecek biçimde tasarlanmıştır. "Dişleri inceltir", "dişleri sallar", "diş aralarını açar" inanışları doğru değildir:

• Aralık hissi: Taş, dişler arasındaki boşlukları doldurmuş ve diş etini itmişti. Taş kalkınca boşluk görünür hâle gelir; diş eti birkaç haftada toparlanır.
• Sallanma hissi: Taşın "şine" gibi birbirine bağladığı, aslında kemik desteği azalmış dişlerde temizlikten sonra hareketlilik fark edilir; nedeni temizlik değil, önceden var olan diş eti hastalığıdır.
• Hassasiyet: Açığa çıkan kök yüzeyleri soğuğa duyarlıdır; 1–2 haftada azalır, hassasiyet macunu yardımcı olur.
• Kanama: İltihaplı diş eti temizlik sırasında kanar; bu, temizliğin gerekliliğinin göstergesidir. Birkaç gün içinde durur.

İşlem nasıl yapılır?

1. Muayene ve gerekirse röntgen; diş eti ceplerinin ölçümü.
2. Ultrasonik uçla diş üstü ve diş eti kenarındaki taşların kaldırılması.
3. El aletleriyle ince temizlik; derin ceplerde kök yüzeyi düzleştirme (küretaj), lokal anestezi altında ve genellikle ayrı seansta.
4. Cila (polisaj): yüzey pürüzsüzleştirilir, yeni plak tutunması zorlaşır.
5. Fırçalama ve ara yüz temizliği önerileri.

Basit temizlik 20–40 dakika sürer; anestezi gerekmez. Hassas hastalarda yüzey anestezisi ya da lokal anestezi kullanılabilir.

Ne sıklıkla?

• Sağlıklı diş eti: 6 ayda bir kontrol ve gerekirse temizlik.
• Diş eti hastalığı öyküsü, sigara, diyabet, hızlı taş oluşumu: 3–4 ayda bir.
• Ortodonti tedavisi sürenler, hamileler: Hekimin belirlediği aralıklarla, genellikle daha sık.

Evde taş oluşumunu azaltmak

• Günde iki kez, 2 dakika, diş eti kenarına 45° açıyla fırçalama
• Her gün diş ipi ya da ara yüz fırçası — taşlar en çok dişler arasında ve alt ön dişlerin arkasında birikir
• Tartar kontrolü içeren macunlar oluşumu yavaşlatır, var olanı çözmez
• Sigara ve şekerli/asitli içeceklerin azaltılması

Hamilelikte diş taşı temizliği yapılır mı?

Evet, güvenlidir ve önerilir; hamilelik hormonları diş eti iltihabını artırır. Tercihen 2. üç ayda planlanır. Ayrıntı: Hamilelikte diş sağlığı.

Diş eti hastalığının aşamaları ve tedavileri için Diş eti tedavileri sayfasına bakabilirsiniz.