Diş eti kanaması neden olur, ne zaman ciddiye alınmalı?

Sağlıklı diş eti fırçalarken kanamaz. Kanama, diş eti kenarında biriken bakteri plağına karşı gelişen iltihabın ilk işaretidir. Çoğu zaman ağrısızdır ve bu yüzden önemsenmez; oysa erken dönemde tamamen geri döndürülebilir.

En sık nedenler

• Yetersiz ya da yanlış fırçalama; diş ipi kullanılmaması
• Diş taşı birikimi
• Hamilelik, ergenlik gibi hormonal dönemler
• Bazı ilaçlar (kan sulandırıcılar, tansiyon ve epilepsi ilaçlarının bir kısmı)
• Sigara (kanamayı maskeleyebilir, hastalığı ilerletir)
• Diyabet, C vitamini eksikliği, bazı kan hastalıkları
• Taşkın dolgu ve uyumsuz kaplama kenarları

Gingivitis mi, periodontitis mi?

Gingivitis: kızarıklık, şişlik ve kanama vardır; diş eti cebi yoktur, kemik sağlamdır. Temizlik ve düzenli bakımla 1–2 haftada iyileşir. Periodontitis: iltihap dişi tutan liflere ve kemiğe ilerlemiştir; diş eti çekilmesi, sallanma, dişler arasında açılma ve ağız kokusu eklenir. Kaybedilen kemik geri gelmez ama tedaviyle ilerleme durdurulur.

Evde ne yapılabilir?

1. Yumuşak fırça ile günde iki kez, diş eti kenarına 45° açıyla, 2 dakika fırçalayın. Kanayan bölgeden kaçınmayın; nazikçe temizleyin.
2. Her gün diş ipi ya da arayüz fırçası kullanın.
3. Sigarayı azaltın; diyabetiniz varsa kontrol altında tutun.
4. 2 hafta içinde kanama azalmazsa muayene randevusu alın.

Muayene gerektiren belirtiler

• Kendiliğinden (fırçalamadan) kanama
• Diş etinde çekilme, dişlerde uzama görüntüsü
• Sallanan diş, ısırmada değişiklik
• Diş eti apsesi, akıntı
• Kalıcı ağız kokusu

Muayenede ne yapılır?

Diş eti cep derinlikleri ölçülür, gerekirse röntgenle kemik seviyesi değerlendirilir. Gingiviste diş taşı temizliği ve fırçalama eğitimi yeterlidir; periodontitiste küretaj ve düzenli kontrol programı planlanır.

Kanayan diş eti fırçalanır mı?

Evet, hem de daha özenle. Kanama görünce fırçalamayı bırakmak en sık hatadır: plak kalır, iltihap ve kanama artar. Yumuşak fırçayla diş eti kenarına 45° açıyla nazik dairesel hareketler ve günlük diş ipi 7–14 gün sürdürüldüğünde kanama belirgin azalır. Sert fırça ve yatay ovma ise diş etini yaralar.

Hormonlar ve ilaçlar

• Hamilelik ve ergenlik: Hormonlar diş etinin plağa yanıtını artırır; gebelik gingivitisi 2. üç ayda en belirgindir. Bkz. Hamilelikte diş sağlığı.
• Kan sulandırıcılar: Kanama daha uzun sürer; ilaç kesilmez, hekim bilgilendirilir.
• Bazı tansiyon, epilepsi ve bağışıklık ilaçları: Diş etinde büyüme (hiperplazi) yapar; plak kontrolü ve gerekirse diş eti şekillendirme.

Diş eti kanaması ve genel sağlık

Kanayan diş eti, bakterilerin kan dolaşımına geçebildiği bir kapıdır. Tedavi edilmemiş periodontitis; diyabet kontrolü, kalp-damar hastalıkları ve gebelik sonuçlarıyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle diş eti sağlığı yalnızca ağzı değil genel sağlığı ilgilendirir. Bkz. Diyabet ve diş eti sağlığı, Sigara ve ağız sağlığı.

Evde kullanılan ürünler

• Antiseptik gargara (klorheksidin): Kısa süreli (1–2 hafta) etkili; uzun kullanımda dişleri renklendirir ve tat değişikliği yapar. Fırçalamanın yerine geçmez.
• Diş eti macunları: Stannöz florürlü macunlar iltihabı azaltır; "kanama durdurucu" bitkisel ürünlerin etkisi sınırlıdır.
• Ağız duşu: Ara yüzlerde yardımcı; ipin yerine değil yanında.

Tedavi sonrası nasıl korunur?

Gingivitis tam geri dönüşlüdür; periodontitiste ise kemik kaybı kalıcıdır ve hastalık "kontrol altında tutulur". 3–4 aylık idame kontrolleri, sigaranın bırakılması ve günlük ara yüz temizliği tekrarı önler. Ayrıntı: Diş eti tedavileri · Diş taşı temizliği zararlı mı?