Sigaranın dişlere ve diş etine etkileri: neler olur, bırakınca ne düzelir?

Sigara ağızda ne yapar?

Nikotin diş etindeki küçük damarları daraltır; oksijen ve savunma hücreleri dokuya daha az ulaşır. Dumanın ısısı ve kimyasalları tükürüğü azaltır, bakteri dengesini zararlı türler lehine değiştirir, hücre onarımını yavaşlatır. Sonuç: daha çok plak ve taş, daha hızlı ilerleyen ve daha geç fark edilen diş eti hastalığı, daha zor iyileşen yaralar.

Belirgin etkiler

• Diş eti hastalığı: İçenlerde 2–4 kat sık; kemik kaybı daha hızlı. Damar daralması nedeniyle diş eti daha az kanar; bu, hastalığın yokluğu değil, gizlenmesidir.
• Tedaviye yanıt: Diş taşı temizliği, küretaj ve diş eti cerrahisi içenlerde daha az başarılı; cep derinlikleri daha az azalır.
• İmplant: Kaynaşma başarısızlığı ve implant çevresi iltihabı riski yaklaşık iki kat. Cerrahi öncesi ve iyileşme döneminde bırakmak sonucu iyileştirir.
• Çekim sonrası kuru soket (alveolit): İçenlerde çok daha sık; ilk 72 saat içmemek şart.
• Ağız kanseri ve öncü lezyonlar: Lökoplaki (silinmeyen beyaz leke), kırmızı lekeler; sigara + alkol riski çarpar. Geçmeyen yara, beyaz/kırmızı leke, uyuşukluk ve ses değişikliğinde 2 haftadan fazla beklemeden muayene.
• Renk ve koku: Katran dişleri sarı-kahverengiye boyar, dil üzerinde tabaka yapar, ağız kokusuna yol açar.
• Tat ve koku duyusunda azalma

Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün

Dumansız olması zararsız olduğu anlamına gelmez: nikotin damar daraltıcı etkisini korur; aerosol ağız kuruluğu, diş eti iltihabı ve hücre hasarıyla ilişkilendirilmiştir. Uzun dönem verileri henüz sınırlıdır; diş hekimleri açısından "güvenli alternatif" olarak görülmez.

Bırakınca ne düzelir?

• Günler–haftalar: Diş etinde kan akımı normale döner; iltihap belirtileri (kanama) görünür hâle gelir — bu iyileşme sürecinin parçasıdır. Tat ve koku düzelir.
• Aylar: Diş eti tedavisine yanıt içmeyenlere yaklaşır; yara iyileşmesi normalleşir.
• Yıllar: Diş eti hastalığı ve ağız kanseri riski giderek azalır; 10 yıl sonra riskin büyük ölçüde içmeyenlere yaklaştığı bildirilir.

İçmeye devam edenler için

• 3–4 ayda bir diş eti kontrolü ve temizlik
• Her kontrolde ağız mukozası muayenesi (dil altı, yanak, damak)
• Diş eti kenarına özenli fırçalama, ara yüz temizliği, dil temizliği
• Beyazlatma sonrası renk daha çabuk geri döner; bkz. Diş beyazlatma ne kadar kalıcı?

Diş hekimi bırakmaya nasıl yardım eder?

Muayenede sigaranın ağızdaki izlerini göstermek çoğu hastada bırakma isteğini artırır. Türkiye'de ücretsiz destek için ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ve sigara bırakma poliklinikleri vardır. İmplant, diş eti cerrahisi ya da çekim öncesi en az 1–2 hafta, sonrasında en az 4–8 hafta içmemek bile sonuçları belirgin iyileştirir.