20 yaş dişi ne zaman çekilir, ne zaman bırakılır?

Üçüncü büyük azılar, yani 20 yaş dişleri, genellikle 17–25 yaş arasında sürer. Çenede yeterli yer varsa ve düzgün konumdaysa diğer dişler gibi kullanılır; ancak çoğu kişide yer darlığı nedeniyle gömülü ya da yarı gömülü kalır.

Ne zaman sorun yaratır?

• Perikoronit: Yarı süren dişin üzerindeki diş eti kapağının altında gıda birikimi ve tekrarlayan iltihap, şişlik, ağız açmada zorluk.
• Komşu dişe zarar: Öne eğik gömülü diş, ikinci azının köküne baskı yaparak çürük ve kemik kaybına yol açabilir.
• Çürük: Ulaşılması zor olduğu için temizlenemeyen dişte çürük hızlı ilerler.
• Kist: Gömülü dişi saran kesede nadiren kist gelişir; röntgende görülür.
• Çapraşıklık: Ortodonti sonrası dişlerin yeniden sıkışmasında rol oynayabileceği düşünülür.

Ne zaman bırakılır?

Tam sürmüş, temizlenebilen, karşı çenede eşi olan ve sorun yaratmayan dişler çekilmez; düzenli kontrolle izlenir. Derin gömülü, sinire çok yakın ve hiç belirti vermeyen dişlerde de bazen izlem tercih edilir; karar röntgen ve muayeneyle verilir.

Çekim işlemi

Sürmüş dişler normal çekimle alınır. Gömülü dişlerde lokal anestezi altında diş eti açılır, gerekirse diş parçalara ayrılarak çıkarılır ve dikiş atılır. İşlem 20–45 dakika sürer. Alt çenede sinir kanalına yakın dişlerde önce tomografi ile konum belirlenir.

İyileşme

• İlk 24 saat: tampon 30 dakika ısırılır, tükürülmez, gargara yapılmaz, sıcak ve sert gıda alınmaz, sigara içilmez.
• 2–3 gün şişlik ve ağrı normaldir; soğuk kompres ve reçete edilen ilaçlar kullanılır.
• Dikişler 7–10 günde alınır; tam iyileşme birkaç hafta sürer.
• Çekim yerinde pıhtının kaybolması ("kuru soket") şiddetli ağrı yapar; sigara ve emme hareketleri (pipet) bu riski artırır. Olursa hekim pansumanla rahatlatır.

Sık sorulan

Dört diş aynı anda çekilir mi? Genel sağlığa ve dişlerin konumuna göre aynı seansta ya da iki seansta çekilebilir. Yaş? Genç yaşta kökler tamamlanmadan yapılan çekimler daha kolay iyileşir; ileri yaşta da güvenle yapılır.

Dört 20 yaş dişi aynı anda çekilir mi?

Genel anestezi ya da sedasyon altında dördü birden çekilebilir; lokal anestezi altında genellikle aynı taraftaki üst ve alt diş birlikte, diğer taraf 1–2 hafta sonra çekilir. Böylece hasta bir tarafla çiğnemeye devam eder. Karar, dişlerin zorluğu, hastanın kaygısı ve genel sağlığa göre verilir.

Operasyon öncesi hazırlık

• Panoramik röntgen; kök ucu sinir kanalına yakınsa tomografi
• Kan sulandırıcı, diyabet ilaçları ve alerjilerin bildirilmesi
• Kahvaltı yapılması (lokal anestezide aç kalınmaz); sedasyonda hekimin verdiği açlık süresi
• Sonrasında araç kullanacaksanız sedasyon planlanmaz
• Yumuşak gıda ve soğuk kompres için buz torbasının evde hazır olması

Gün gün iyileşme

Uyarı işaretleri

• 3–4. günde azalmak yerine artan, kulağa vuran ağrı → kuru soket; hekim pansumanı gerekir
• Ateş, giderek büyüyen şişlik, yutma güçlüğü → enfeksiyon, aynı gün başvuru
• Durmayan kanama (tampona rağmen 1 saatten uzun aktif kanama)
• Dudak-çene uyuşukluğunun 1 haftadan uzun sürmesi → kontrol; çoğu haftalar–aylar içinde düzelir

Çekilmezse ne olur?

Sorunlu bir 20 yaş dişi bekletildiğinde perikoronit atakları sıklaşır, önündeki azı dişinde temizlenemeyen bölgede çürük başlar ve o diş de kaybedilebilir; nadiren diş çevresindeki kese kiste dönüşür. Belirtisiz dişlerde ise izlem tamamen makul bir seçenektir; karar hekimle birlikte verilir. Ayrıntı: Gömülü diş nedir? · Diş çekimi ve ağız cerrahisi