Tedaviler · Kanal Tedavisi

Kanal Tedavisi

Kanal tedavisi, dişin içindeki damar-sinir dokusunun (pulpa) iltihaplandığı ya da öldüğü durumlarda, bu dokunun temizlenip kanalların dolgu maddesiyle sızdırmaz biçimde kapatılmasıdır. Amaç dişi çekmeden ağızda tutmaktır.

Ne zaman gerekir?

• Sıcak-soğukta uzun süren, kendiliğinden başlayan ya da gece uyandıran ağrı
• Isırmada ağrı, dişte kararma
• Diş etinde şişlik, fistül (sivilce benzeri akıntı noktası)
• Röntgende kök ucunda iltihap görüntüsü (bazen hiç ağrı olmadan)
• Derin çürük ya da kırığın sinire ulaşması, travma

Nasıl yapılır?

1. Anestezi ve izolasyon: Diş uyuşturulur; lastik örtü (rubber dam) ile tükürükten izole edilir.
2. Giriş ve temizlik: Dişin tepesinden pulpa odasına ulaşılır; kanallar özel eğelerle şekillendirilir, dezenfektan solüsyonlarla yıkanır.
3. Ölçüm: Kanal uzunluğu elektronik cihaz ve röntgenle belirlenir; böylece kök ucu aşılmaz.
4. Doldurma: Kanallar biyouyumlu dolgu maddesi (guta perka) ve patla sızdırmaz şekilde kapatılır.
5. Üst yapı: Dişin taç kısmı dolgu ile; madde kaybı fazlaysa post-kor ve kaplama ile restore edilir.

Kaç seans sürer?

Canlı pulpalı ve iltihabı sınırlı dişlerde tek seansta tamamlanabilir. Apse ve kök ucu iltihabı olan dişlerde kanal içine ilaç konularak 1–2 hafta beklenir; ikinci seansta doldurulur. Kanal sayısı fazla olan azı dişleri daha uzun sürer.

Sonrasında

Uyuşukluk geçtikten sonra dişte 2–3 gün ısırma hassasiyeti normaldir. Üst yapı yapılmadan sert gıda ısırılmaması gerekir; kanal tedavili diş kırılgan olduğu için özellikle arka dişlerde kaplama önerilir.

Tedavi yenileme

Daha önce yapılmış kanal tedavisi sızdırıyor ya da iltihap tekrarlıyorsa kanal tedavisi yenilenebilir (retreatment). Bu mümkün değilse kök ucu ameliyatı (apikal rezeksiyon) düşünülür.

Süreç adım adım

1. Tanı: Röntgen, soğuk/sıcak ve perküsyon testleriyle dişin canlılığı ve iltihabın yaygınlığı belirlenir.
2. Anestezi ve izolasyon: Lokal anestezi; diş lastik örtü (rubber dam) ile tükürükten yalıtılır.
3. Giriş ve temizlik: Diş üstünden kanallara ulaşılır, kanal uzunluğu elektronik ölçümle belirlenir, döner eğelerle şekillendirilir ve dezenfektan solüsyonlarla yıkanır.
4. Dolum: Kanallar guta-perka ve kanal patı ile sızdırmaz biçimde doldurulur; kontrol röntgeni alınır.
5. Üst yapı: Aynı ya da sonraki seansta kalıcı dolgu; arka dişlerde ve büyük madde kayıplarında kaplama ya da onley.

Süre ve seans

• Tek köklü ön dişler: 1 seans, 45–60 dk
• Çok köklü azı dişleri: 1–2 seans, 60–90 dk
• Apseli ya da geniş lezyonlu dişler: 2–3 seans (arada kanal içi ilaç)
• Yenileme (retreatment) tedavileri: 2–3 seans

İyileşme

2–7 gün ısırma hassasiyeti ve hafif zonklama beklenir, her gün azalır. Şişlik, ateş ya da artan ağrı kontrol gerektirir. Kaplama yapılana kadar dişle sert şeyler ısırılmamalıdır. Ayrıntı: Kanal tedavisi sonrası ağrı ne kadar sürer?

Alternatifler

Kanal tedavisinin tek alternatifi çekimdir; çekilen dişin yerine implant ya da köprü gerekir. Kurtarılabilen doğal dişi korumak, hem işlev hem maliyet açısından çoğunlukla ilk tercihtir. Kanal tedavisine rağmen iyileşmeyen kök ucu iltihabında kök ucu rezeksiyonu seçeneği vardır (ağız cerrahisi).