Tedaviler · Protez
Protez
Protez, kaybedilen dişlerin ve çevre dokuların yerini alan yapay dişlerdir. Amaç çiğneme ve konuşma işlevini, yüz desteğini ve görünümü geri kazandırmaktır. Sabit, hareketli ve implant destekli seçenekler vardır.
Protez, kaybedilen dişlerin yerine sabit köprü, implant üstü protez ya da hareketli (tam/kısmi) protezle işlev ve görünümün yeniden kazandırılmasıdır. Sabit protezler 1–2 haftada, hareketli protezler 3–5 seansta tamamlanır; hareketli protezlere alışma 2–4 hafta sürer. Seçim, kalan dişlerin durumu, kemik hacmi ve genel sağlığa göre yapılır.
Seçenekler
Sabit köprü: Eksik dişin iki yanındaki dişler küçültülerek kaplanır ve aradaki boşluk gövde dişle köprülenir. Çıkarılmaz, doğal hisse yakındır; komşu dişlerin kesilmesi dezavantajıdır. Bu dişler zaten dolgulu ya da kaplama gerektiriyorsa mantıklı bir seçenektir.
Kısmi hareketli protez: Kalan dişlere kancalar ya da hassas tutucularla tutunan, çıkarılabilir protezdir. Çok sayıda diş eksikliğinde ve implantın uygun olmadığı durumlarda kullanılır.
Tam protez: Tüm dişlerin kaybında damak ve çene kemiğine oturan protezdir. Üst çenede damak vakumuyla iyi tutunur; alt çenede tutuculuk sınırlıdır ve implant desteği büyük fark yaratır.
İmplant üstü protez: 2–4 implant üzerine tutuculu (çıtçıt/bar) hareketli protez ya da daha fazla implant üzerine sabit protez yapılabilir. Alt tam protez şikâyeti olan hastalarda en belirgin iyileşmeyi sağlar.
Süreç
- Muayene, röntgen; kalan dişlerin ve diş etinin tedavisi
- Ölçü (dijital ya da klasik) ve çene ilişkisi kaydı
- Diş dizimi provası: renk, şekil ve dudak desteği kontrol edilir
- Teslim ve alışma dönemi; 1 hafta içinde vuruk kontrolü
Alışma dönemi
Yeni bir protezle ilk günlerde tükürük artışı, konuşmada değişiklik ve vuruk noktaları olağandır; 2–4 hafta içinde uyum sağlanır. Yumuşak gıdalarla başlanır, sesli okuma konuşmaya alışmayı hızlandırır. Vuruk yapan noktalar hekim tarafından düzeltilir; protezi kendiniz aşındırmayın.
Bakım
- Hareketli protez her yemekten sonra fırçalanır; gece çıkarılıp suda ya da temizleme solüsyonunda bekletilir
- Diş eti ve damak yumuşak fırçayla temizlenir
- Sabit köprülerde köprü altı, özel diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizlenir
- Çene kemiği yıllar içinde değiştiği için hareketli protezler 2–3 yılda bir astarlanır ya da yenilenir
Seçenekler ve süreç
- Sabit köprü: Komşu dişler küçültülür, ölçü alınır, geçici köprü takılır; 1–2 hafta sonra kalıcı köprü yapıştırılır. 2–3 seans.
- İmplant üstü sabit protez: İmplantların kaynaşmasından sonra ölçü, prova ve teslim; 2–4 seans. Bkz. İmplant.
- Kısmi hareketli protez: Metal iskeletli ya da esnek; ölçü, kaide-dişli prova, teslim; 3–4 seans.
- Tam protez: Ölçü, kapanış kaydı, dişli prova, teslim; 4–5 seans, 2–3 hafta. Çekim sonrası yapılan geçici (immediat) protezler 3–6 ay sonra astarlanır.
- İmplant destekli çıtçıtlı protez (overdenture): 2–4 implant üzerine oturan hareketli protez; tutuculuğu belirgin artırır.
Süre ve seans
Sabit protezler ortalama 1–2 hafta; hareketli protezler 2–3 hafta; implant üstü protezler implant sürecinin sonuna eklenir. Dijital tarama ve laboratuvar iş akışıyla prova sayısı azalabilir.
Alışma ve bakım
Hareketli protezde ilk günlerde konuşma değişikliği, tükürük artışı ve vuruklar olağandır; 1–2 ayar seansı gerekir. Protez gece çıkarılır, diş macunuyla değil protez fırçası ve temizleyiciyle yıkanır. Sabit protezlerde köprü altı ve implant çevresi ara yüz fırçası ve süper floss ile temizlenir. Ayrıntı: Hareketli protez bakımı.
Hangisi uygun?
Tek diş eksikliğinde implant komşu dişleri korur; köprü daha hızlıdır. Çok sayıda eksiklikte kemik yeterliyse implant üstü protez; değilse hareketli protez ya da 2 implantla desteklenmiş protez. Karar muayene ve röntgenle birlikte verilir. Karşılaştırma: İmplant mı, köprü mü?
- Hareketli protezde alışma süreci 2–4 hafta sürer; ilk günlerde vuruk ve konuşma değişikliği beklenir.
- Kalan dişlerde diş eti hastalığı ya da çürük varsa önce tedavi edilir.
- Alt tam protezde tutuculuk sınırlıdır; implant desteği değerlendirilebilir.
- Protez kendi başına aşındırılmamalı ya da yapıştırıcıyla tamir edilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Protez hakkında
Protezle ne yiyebilirim?
Alışma döneminden sonra çoğu gıda yenir. Sert ve yapışkan gıdalar hareketli protezi zorlar; küçük lokmalar ve iki taraflı çiğneme önerilir. İmplant destekli protezler daha geniş bir yelpazeye izin verir.
Protez yüzümü değiştirir mi?
Dişsizlikte dudak ve yanaklar çöker. Doğru dudak desteği ve dikey boyutla yapılan protez, yüz görünümünü doğal hâline yaklaştırır; prova aşamasında birlikte kontrol edilir.
Geceleri takılı kalır mı?
Hareketli protezlerin gece çıkarılması diş eti ve kemiğin dinlenmesi için önerilir. Sabit ve implant üstü sabit protezler çıkarılmaz.
Kırılırsa ne yapmalıyım?
Parçaları saklayıp kliniğe getirin; çoğu kırık tamir edilebilir. Yapıştırıcı kullanmayın, protezin uyumu bozulur.
Köprü mü implant mı?
Komşu dişler sağlamsa implant, dişleri kesmediği için genellikle öncelikli seçenektir. Komşu dişler zaten kaplama gerektiriyorsa ya da implant için kemik yetersizse köprü uygun olabilir; karar muayenede verilir.
Randevu
Protez için muayene randevusu
Formu doldurun, mesai saatleri içinde sizi arayalım; ya da WhatsApp'tan yazın.