Tedaviler · Ortodonti
Ortodonti
Ortodonti, dişlerin dizilimini ve çenelerin birbirine göre konumunu düzelten tedavi alanıdır. Amaç yalnızca düzgün bir sıra değil; doğru kapanış, kolay temizlenebilen dişler ve çene eklemi için dengeli bir ilişkidir.
Ortodonti, çapraşık, aralıklı ya da kapanış sorunu olan dişleri şeffaf plak ya da tel (braket) ile düzenler. Tedavi çoğu erişkinde 6–18 ay, çocuklarda büyümeye göre 12–24 ay sürer; sonrasında pekiştirme (retainer) ömür boyu önerilir. Yaş sınırı yoktur; diş eti ve kemik sağlıklıysa erişkinlerde de uygulanır.
Hangi sorunlar tedavi edilir?
- Çapraşıklık (yer darlığı) ve diş aralıkları
- Üst dişlerin öne çıkması ya da alt çenenin önde olması
- Derin kapanış, açık kapanış, çapraz kapanış
- Orta hat kayması, tek diş dönüklükleri
- Protez ya da implant öncesi yer açma / dişleri dikleştirme
Şeffaf plak (aligner)
Dijital ölçü üzerinden planlanan, her biri dişleri küçük bir adım hareket ettiren şeffaf plaklar serisidir. Plaklar günde 20–22 saat takılır; yemek ve fırçalamada çıkarılır. Görünürlüğünün az olması ve hijyenin kolay olması nedeniyle yetişkinlerde sık tercih edilir. Tedavi planı bilgisayarda görülebilir. Karmaşık çene ilişkileri ve büyük diş hareketlerinde tel tedavisi daha uygun olabilir; bu, muayenede belirlenir.
Tel tedavisi (braket)
Dişlere yapıştırılan metal ya da diş rengi (seramik) braketler ve içlerinden geçen tel ile dişler hareket ettirilir. Her türlü diş hareketinde kullanılabilir; hasta uyumundan bağımsız olarak sürekli çalışır. Aylık kontrollerde tel değişimi yapılır.
Çocuklarda zamanlama
İlk ortodontik değerlendirme için 7 yaş civarı uygun bir dönemdir; bu yaşta bazı çene gelişim sorunları hareketli ya da fonksiyonel aygıtlarla daha kolay yönlendirilir. Dişlerin çoğunun değiştiği 11–13 yaş, sabit tedavi için sık kullanılan bir dönemdir.
Yetişkinlerde ortodonti
Dişleri hareket ettirmek için yaş sınırı yoktur; koşul diş eti ve kemiğin sağlıklı olmasıdır. Yetişkinlerde tedavi öncesi diş eti tedavisi gerekebilir ve hareket biraz daha yavaştır.
Tedavi sonrası: pekiştirme
Dişler eski yerlerine dönme eğilimindedir. Bu nedenle tedavi bitiminde dişlerin arkasına yapıştırılan ince bir tel ve/veya gece takılan şeffaf pekiştirme plağı kullanılır. Bu aşama tedavinin parçasıdır ve uzun süreli devam eder.
Süreç adım adım
- Muayene ve kayıtlar: Panoramik ve sefalometrik röntgen, fotoğraflar, dijital tarama ya da ölçü.
- Plan: Şeffaf plakta bilgisayar simülasyonuyla hedef dizilim ve plak sayısı; telde braket türü ve gerekirse çekim kararı.
- Başlangıç: Plakların teslimi ve ataşmanların yapıştırılması, ya da braketlerin yerleştirilmesi (1 seans, 60–90 dk).
- Kontroller: Şeffaf plakta 6–10 haftada bir, telde 4–6 haftada bir 15–30 dk.
- Bitirme ve pekiştirme: Ataşman/braket sökümü, cila, sabit ve/veya hareketli retainer.
Süre ve seans sayısı
- Hafif çapraşıklık (şeffaf plak): 4–8 ay
- Orta-ileri olgular: 12–24 ay
- Çocukta büyüme yönlendirici tedavi: 9–18 ay, sonra kalıcı dişler için 2. dönem
Tedavi sırasında
Her yeni plak ya da tel ayarında 2–3 gün baskı hissi olağandır. Şeffaf plak günde 20–22 saat takılır, yemek ve fırçalama için çıkarılır. Telde sert ve yapışkan gıdalardan kaçınılır, ara yüz fırçası ve ip kılavuzu kullanılır; diş eti iltihabı tedaviyi yavaşlatır. Kontroller aksatılmamalıdır.
Alternatifler
Yalnızca ön dişlerde küçük düzensizlik ve renk sorunu varsa lamina daha hızlı sonuç verebilir; ancak diş kesimi gerektirir ve kapanışı düzeltmez. Belirgin iskeletsel uyumsuzluklarda erişkinlerde ortodonti + çene cerrahisi birlikte planlanır. Ayrıntı: Şeffaf plak kimlere uygun?
- Aktif diş eti hastalığı ve çürükler tedavi edilmeden başlanmaz.
- Şeffaf plak, günde 20 saat kullanım disiplini gerektirir; uyum sağlanamıyorsa tel tedavisi daha uygundur.
- Belirgin iskeletsel sorunlarda yetişkinlerde cerrahi destek gerekebilir.
- Pekiştirme dönemine uyulmazsa dişler eski yerine döner.
Sık sorulan sorular
Ortodonti hakkında
Şeffaf plak mı, tel mi?
Hafif-orta çapraşıklık ve aralıklarda ikisi de sonuç verir; plak hijyen ve görünürlük açısından, tel ise kontrol ve geniş hareket açısından avantajlıdır. Karar muayene ve dijital planlamaya göre verilir.
Tedavi ne kadar sürer?
Sorunun derecesine göre 6–24 ay arasında değişir. Hafif düzeltmeler birkaç ayda, kapanış düzeltmeleri 18–24 ayda tamamlanabilir.
Ağrı olur mu?
Tel değişimi ya da yeni plağa geçişten sonraki 2–3 gün dişlerde baskı hissi ve hassasiyet olur; çoğu hasta bunu hafif ağrı kesiciyle ya da ilaçsız geçirir.
Diş çekimi gerekir mi?
Yer darlığı fazla olan bazı vakalarda evet. Günümüzde genişletme ve diş yüzeyinden minimal aşındırma gibi seçeneklerle çekimsiz planlanabilen vaka sayısı artmıştır; karar analizle verilir.
Plakları yemek yerken takar mıyım?
Hayır. Plaklar yemek, sıcak içecek ve fırçalama sırasında çıkarılır; su içerken takılı kalabilir. Günde en az 20 saat takılması gerekir.
Pekiştirme ne kadar sürer?
İlk yıl gece düzenli, sonrasında hekimin önerdiği düzende uzun süre. Dişlerin arkasındaki sabit tel yıllarca kalabilir.
Randevu
Ortodonti için muayene randevusu
Formu doldurun, mesai saatleri içinde sizi arayalım; ya da WhatsApp'tan yazın.