Hareketli protez bakımı: temizlik, gece çıkarma, vuruklar ve ne zaman yenilenmeli?

Günlük temizlik

1. Her yemekten sonra protezi çıkarıp akan suda durulayın.
2. Günde en az bir kez, lavaboya su doldurup ya da havlu sererek (düşerse kırılmasın) protezi yumuşak protez fırçası ve sıvı sabun ya da protez temizleyici ile fırçalayın. Diş macunu aşındırıcıdır; akriliği çizer, çizikler leke ve bakteri tutar.
3. Metal kancaların iç yüzlerini ve damağa oturan yüzeyi özenle temizleyin.
4. Ağızdaki kalan dişleri, diş etlerini, damağı ve dili yumuşak fırçayla fırçalayın; damak masajı dolaşımı artırır.

Gece kullanımı

Protez gece çıkarılmalıdır; dokular dinlenir, damak mantarı (protez stomatiti) ve kemik erimesi azalır. Çıkarılan protez kurumamalı: su ya da protez temizleme tableti çözeltisinde bekletin (metal kancalı protezlerde tablet süresi üretici önerisine göre). Sıcak su akriliği çarpıtır.

Yapıştırıcılar

Küçük tutuculuk sorunlarında ince bir tabaka yapıştırıcı kullanılabilir; her gün kalın tabaka gerekiyorsa protez uyumu bozulmuştur ve astarlama ya da yenileme gerekir. Yapıştırıcı kalıntıları her gün protezden ve damaktan temizlenmelidir. Çinko içerenlerin uzun süreli aşırı kullanımından kaçınılır.

Vuruk ve yaralar

Yeni protezde ilk 2–4 haftada vuruklar olağandır; hekim ayarıyla giderilir. Protezi kendiniz aşındırmayın; küçük bir törpüleme bile tutuculuğu bozar. Vuruk yapan protezi kontrolden önce birkaç saat takmak hekimin sorunlu noktayı görmesini kolaylaştırır. 2 haftada iyileşmeyen yaralar hekim tarafından mutlaka değerlendirilmelidir.

Damak mantarı (protez stomatiti)

Protez altında kırmızı, bazen yanma yapan alan; gece protez takmak, yetersiz temizlik, diyabet ve ağız kuruluğu ile ilişkilidir. Tedavi: protez hijyeni, gece çıkarma, hekimin önerdiği antifungal, protezin dezenfeksiyonu.

Protez neden gevşer?

Dişsiz çene kemiği yıllar içinde erir; protez aynı kalır ve boşluk oluşur. Gevşeme, gıda kaçması, konuşurken oynama ve yanaklarda çökme belirtileridir. Çözüm: astarlama (protezin iç yüzeyine yeni akrilik eklenmesi; 1–2 seans) ya da yeniden yapım (genellikle 5–7 yılda). Kırılan protez evde yapıştırıcıyla tamir edilmez; laboratuvarda onarılır.

Kontrol sıklığı

Tam protez kullananlar dahil yılda bir kontrol: protez uyumu, ağız mukozası (yara, beyaz/kırmızı lekeler), çene eklemi ve kalan dişlerin durumu değerlendirilir.

İmplant destekli protez

Özellikle alt tam protezde tutuculuk sınırlıdır. İki implant üzerine oturan çıtçıtlı (overdenture) protez, çiğneme gücünü ve güveni belirgin artırır; sabit implant üstü protezler de seçenektir. Kemik durumu ve genel sağlık muayenede değerlendirilir. Bkz. Protez ve İmplant.