Gömülü diş nedir? Hangi gömülü dişler çekilir, hangileri izlenir?

Neden gömülü kalır?

Çenede yer darlığı, dişin yanlış açıyla gelişmesi, süt dişinin geç düşmesi, kist ya da fazla diş gibi engeller ve genetik etkenler dişin sürmesini engeller. Modern çenelerin küçülmesiyle 20 yaş dişleri için yer genellikle yetersizdir; toplumun büyük bölümünde en az bir gömülü 20 yaş dişi bulunur.

Türleri

• Tam gömülü: Kemik içinde, diş eti kapalı.
• Yarı gömülü: Bir kısmı ağza açılmış; diş eti kapağı altında gıda ve bakteri birikir — en çok sorun çıkaran tür.
• Açı: Öne eğik (mezioanguler, en sık), dik, yatay, arkaya eğik.

Belirtiler

Çene arkasında ağrı ve basınç, diş etinde şişlik ve kızarıklık (perikoronit), ağız açmada zorluk, kötü tat ve koku, kulağa ve boğaza vuran ağrı, önündeki dişte çürük ve ağrı. Birçok gömülü diş yıllarca belirti vermez ve panoramik röntgende fark edilir.

Çekim kararı: ne zaman gerekir?

• Tekrarlayan perikoronit (diş eti kapağı iltihabı)
• Önündeki dişte çürük, kök erimesi ya da kemik kaybı
• Diş çevresinde kist ya da tümör görüntüsü
• Ortodontik tedavi planı gereği (yer kazanma, çapraşıklığı önleme)
• Protez planlaması
• Kendi çürüğü onarılamayacak durumda olan yarı gömülü diş

İzlenebilir: Tam kemik içinde, belirti ve komşu dişe etkisi olmayan, alt çene sinirine çok yakın dişler; yıllık röntgen kontrolüyle takip edilir. "Her 20 yaş dişi çekilmeli" doğru değildir; ama sorun çıkaracağı öngörülen dişlerin genç yaşta (18–25) çekilmesi daha kolay iyileşir. Ayrıntı: 20 yaş dişi ne zaman çekilir?

Gömülü köpek dişleri

Üst köpek dişi 11–13 yaşta sürmezse ve röntgende gömülü görünürse, genellikle çekilmez: ortodontist küçük bir cerrahiyle dişin üzeri açılıp braket yapıştırılır ve diş aylar içinde yerine çekilir. Erken tanı (9–10 yaşta muayene ve panoramik) süreci kısaltır. Çekim yalnızca sürdürülemeyen ya da komşu dişlere zarar veren olgularda düşünülür. Bkz. Çocuklarda ortodonti ne zaman?

Değerlendirme

Panoramik röntgen dişin konumunu, komşu dişlerle ilişkisini ve sinir kanalıyla yakınlığını gösterir. Kök ucu sinir kanalına yakınsa 3 boyutlu tomografi ile tam konum belirlenir; bu, operasyon planını ve his kaybı riskini belirler.

Operasyon

1. Lokal anestezi; kaygılı hastalarda sedasyon seçeneği tartışılabilir.
2. Diş eti açılır, gerekirse kemik kaldırılır, diş parçalara ayrılarak çıkarılır.
3. Bölge yıkanır, dikiş atılır. Süre 20–60 dakika.

İyileşme

İlk 2–3 gün şişlik ve ağrı en fazladır, bir haftada büyük ölçüde geçer. Ağız açmada geçici kısıtlılık olağandır. Kuru soket riski için ilk 72 saat sigara, pipet ve gargara yok. Alt çenede dudak-çene uyuşukluğu nadirdir ve çoğunlukla haftalar içinde düzelir. Ayrıntılı bakım listesi: Diş çekimi ve ağız cerrahisi.