Diş apsesi: belirtileri, evde ne yapılmalı, tedavisi nasıldır?

Apse nasıl oluşur?

Çürük dişin sinirine ulaştığında ya da diş kırıldığında bakteriler kök kanalına girer, sinir ölür ve iltihap kök ucundaki kemiğe yayılır (periapikal apse). Diş eti hastalığında ise derin ceplerde biriken bakteriler diş etinde apse yapar (periodontal apse). Her iki durumda da vücut iltihabı sınırlamaya çalışır; basınç artınca ağrı şiddetlenir.

Belirtiler

• Sürekli, zonklayan, geceleri artan diş ağrısı; sıcakla artabilir
• Isırınca ya da dişe dokununca keskin ağrı, dişin "yükselmiş" hissi
• Diş etinde şişlik, kızarıklık; bazen sivilce gibi bir kabarcık (fistül) ve ağızda kötü tat — bu, iltihabın kendine yol bulduğunu gösterir, ağrı geçici olarak azalır ama sorun sürer
• Yanakta, çenede ya da göz altında şişlik
• Ateş, halsizlik, çene altında hassas lenf bezleri

Acil durum işaretleri

Aşağıdakiler varsa beklemeden aynı gün diş hekimine, ulaşılamıyorsa acil servise başvurun:

• Yüze, göz çevresine ya da boyna yayılan şişlik
• Yutma ya da nefes almada zorluk, ağzı açamama
• 38 °C üzeri ateş, titreme

Hekime gidene kadar

1. Reçetesiz ağrı kesiciyi prospektüs dozunda alın; aspirin dişe ya da diş etine sürülmez (yanık yapar).
2. Ilık tuzlu suyla nazikçe çalkalayın; apseyi sıkmayın, delmeyin.
3. Sıcak uygulamayın; dıştan soğuk kompres şişliği azaltabilir.
4. O taraftan çiğnemeyin; çok sıcak ve çok soğuktan kaçının.
5. Elinizde kalan eski antibiyotiği kendi kendinize başlamayın; hekim değerlendirmeden alınan antibiyotik tabloyu maskeler ve direnç yaratır.

Tedavi

Muayene ve röntgenle kaynak belirlenir. Amaç iltihabın kaynağını ortadan kaldırmaktır:

• Kanal tedavisi: Diş kurtarılabiliyorsa kanal açılır, iltihap boşalır, kanallar temizlenip doldurulur; sonrasında kaplama gerekir. Bkz. Kanal tedavisi.
• Drenaj: Şişlik belirginse diş eti ya da kanal yoluyla iltihap boşaltılır; rahatlama hızlıdır.
• Diş eti tedavisi: Periodontal apsede cep temizlenir, küretaj yapılır.
• Çekim: Diş kurtarılamayacak durumdaysa. Bkz. Diş çekimi ve ağız cerrahisi.
• Antibiyotik: Yayılan enfeksiyon, ateş, şişlik ya da bağışıklığı düşük hastalarda hekim reçete eder; kaynak tedavisinin yerini tutmaz.

Apse tedavi edilmezse ne olur?

Ağrı fistülle geçici olarak azalabilir ama iltihap kemiği eritmeye devam eder; komşu dişleri, sinüsü etkileyebilir; nadiren boyun ve göğüs boşluğuna yayılan ciddi enfeksiyonlara yol açar. Ağrının geçmesi iyileşme anlamına gelmez.

Önlemek için

Derin çürüklerin erken tedavisi, kırık dişlerin bekletilmemesi, diş eti kanamasının ciddiye alınması ve 6 aylık kontroller apselerin büyük bölümünü önler.